{{ osCmd }} K

Norbergite

Ko te Norbergite he kohuke konupora silicate onge no te roopu humite, e kitea ana i nga rohe whakawhiti whakapiri, a, e mohiotia ana mo tona tae kowhai ki te karaka.
Ngā Raraunga Mātaitai Kōhatu Matawhānui mō Norbergite
Tātai Matū Mg₃(SiO₄)(F,OH)₂
Rōpū Kōhuke Nesosilicates (Rōpū Humite)
Whakaaturanga Tapatoru tōtika (Akomanga Pirāmirarua)
Te Tūturu Kupenga a = 4.710 Å, b = 10.272 Å, c = 8.747 Å
Te tikanga karaihe Ka kitea whānuitia hei puehu motuhake porotaka, hei whakahiato kirikiri, hei tioata iti, kāore i tino whanake.
Āhuatanga Whatu Whitiwhiti Rerekē He maha ngā wā ka whakaatu i te whakapaparanga kōwhai kaha, kōwhai koura, karaka rānei i raro i te rama UV ngaru poto.
Āwhi Tae Kōwhai māmā, kōwhai pōuri, karaka, kōwhai parauri, mā kirīmi, kore tae rānei.
Te pakeke o Mohs 6.0 – 6.5
Te pakeke o Knoop Āhua 710 - 790 kg/mm²
Rārangi Mā ki te mā kōwhai māmā
Te Tauākī Whakaata (RI) nα = 1.561 – 1.563, nβ = 1.566 – 1.570, nγ = 1.587 – 1.590
Pūāhua Tirohanga Tōpū-rua tōmua
Pleochroism Ngoikore ki te Waenga (X = kōwhai māwhitiwhiti, kōwhai māmā; Y, Z = tae kore ki te kōwhai tino māwhitiwhiti)
Whakamararatanga 0.011 (Ngoikore ki Waenga)
Te Whakawhiti Wera Āhua. 3.5 - 5.0 W/(m·K)
Te Whakahaere Hiko Kaitārai
Tūāwhiora Whakauru Kāore he rōpū whakauru tautohu i te hirawhiti kitea; e whakaatu ana i ngā āhuatanga whakauru kaha i te awhe pōkākā nā runga i ngā rōpū OH/F hanganga.
Whitiā He kōwhai kōura ki te karaka kanapa i raro i te mārama ultraviolet poto; he ngoikore, kore mahi rānei i raro i te ultraviolet roa.
Te Taumaha Motuhake (SG) 3.13 – 3.17
Whakakā (Pōrihi) Kirita ki te Rēhīna.
Māramatanga Mārama ki te Mārama
Wehenga / Whatiwhati Pōhara/Kāore e mārama ki te {100} / He āhua anga-kōwhatu ki te Tōpūtōpū
Pakeke / Toa Kirikā
Te Putanga Whenua Ka puta tuatahi i ngā rohe whakawhiti whakamāoke e kuhu atu ai ngā toka pārūa ki ngā kōhatu pākeho dolomitic me ngā māpere, e whakauru mai ai i ngā wai whakawaha haukura.
Ngā whakaurunga Whakaurunga wai, puehu aukumete iti, he tāwhiwhi iti rānei o te phlogopite.
Te rewa He iti te whakarewarewa ki roto i te waikawa haukura kaha me te wera, ka waiho he toenga kirikiri pēke.
Pūmau He pūmau i raro i ngā āhuatanga papaho noa; huri ki ngā kohuke nakahira, ki te koriraiti rānei i te wā o te panoni whakamuri.
Ngā kohuke e pā ana Honōrōtīte, Humīte, Kirinihumīte, Karakīte, Tōrōmīte, Whōrōkōpīte, Pīnere, Pōratīte, Tirēmōrīte.
Maimoatanga Tikanga Kāore; he tino onge hei kohatu whakapaipai kua whakairohia nā te iti o te karaihe me te kore o te rawa taratara e tika ana mō te whakairo.
He Tauira Rongonui Ko ngā puehu kōwhai kanapa i roto i te māpere mā nō Franklin, New Jersey, me ngā tauira tino pai rawa o te whakatakoto kiripiri nō Norberg, Sweden.
Etymology I whakaingoatia i te tau 1926 i runga i tōna wāhi momo, te rohe maina o Norberg i Västmanland, Sweden, i kitea tuatahitia ai.
Whakarōpūtanga Strunz 9.AF.40 (Tātāpū - Tātāpū noho wehe me ngā katote tāpiri)
Ngā Wāhi Tūturu Huitene (Norberg), Amerika (Franklin, New Jersey), Itāria (Monte Somma, Vesuvius), me Whinirana (Pargas).
Te iririkitanga Kāore he mea
Pāitanga Kāore i te paitini; kei roto he pūkōwhai herea, he haumaru te whakamahi engari kia kaua e whakangotea te puehu ki te wawahia.
Tohu & Tikanga E hono ahurewa ana ki te māramatanga o te hanganga, te whakahāngaitanga o roto, te whakakore i te kōhutu o te hinengaro, me te whakarei ake i te whaihua o te kaha whakatau ake.

He kohuke pākōwhai fluoride konupora hāora tāora kore noa iho a Norbergite, e tohu ana i te mema tino konupora-nui, pākōwhai-iti o te rōpū humite. I roto i te whakarōpūtanga matū, he nesosilicate me te tātai Mg₃(SiO₄)(F,OH)₂, e whai ana i ngā tetrahedra pākōwhai motuhake e whakauruhia ana i waenga i ngā papa o te konupora waihāora, te konupora fluoride rānei. Ko te tikanga, ka whakakoiora te kohuke ki te pūnaha koiora orthorhombic, ahakoa ko ngā tioata pai, whai kiko e tino kore noa i te taiao. Hei utu, ka puta te nuinga hei kirikiri anhedral whakamahana, hei whakahiato kirikiri takitahi rānei e mau ana ki roto i te matua. Ko ōna āhuatanga tinana e tautuhia ana e te kanapa karaihe, he pakeke Mohs e 6 ki te 6.5, me te kāhui tae motuhake e horahia ana mai i te kōwhai māmā me te karaka amara hōhonu ki te parauri-whero, he tae e whakatauhia ana e te tohu rino e whakakapi ana i te konupora i roto i te anga tioata. I raro i te mārama ultraviolet ngaru poto, ka whakaatu a Norbergite i te rehuariki kōwhai kanapa ki te karaka koura, he taputapu whakatau tino nui hei wehewehe i a ia mai i ngā momo rite ki te titiro i te whenua.

Ko te hanganga o te norbergite e whakahaerehia rawatia ana e te whakapā paratūāhua o te taumata teitei me ngā tukanga whitiwaiwai e whai wāhi ana ki te kuhutanga o ngā waikōhua nui haukura. Ka puta tuatahi ia i ngā rohe whakapā whāiti e hono ai ngā whakaurunga toka pōhutu ki ngā toka kāpata nui konupora, pērā i ngā pākeho dolomite, i ngā pākeho dolomite rānei. I te wā o te whakaurunga, ka pāngia te toka kaihautū e te mahana wera nui, ka kuhu hoki i taua wā e ngā waikōhua waiaraki e kī ana i te fluorine me te silicon. Mā tēnei taunekeneke whitiwaiwai e whakaahei ai te whakakorenga o te waro o te dolomite, e whakaohooho ai hoki te whakatipu o te norbergite i roto i ngā rohe skarn ka puta. Ko te tauritetanga kohuke o te norbergite e hiahiatia ana ngā tikanga whakamahana motuhake rawa atu me ngā herenga matū, inarā ko te nui o te mahi a te fluorine ki te wai. Nō reira, he uaua te kitea takitahi, ā, ka puta noa ia i roto i te whakahononga paratene tata ki ētahi atu kohuke o te rōpū humite—pērā i te chondrodite, te humite, me te clinohumite—tae atu ki ngā kohuke paratene tae atu ki te calcite, te phlogopite, te tremolite, te wollastonite, te spinel, me te diopside.

I roto i te hītori, i te tau 1926 i whakamōhiotia tuatahitia te norbergite hei momo kohuke motuhake, tūturu, e te tohunga kohuke, tohunga whenua rongonui o Huitene, arā, a Per Geijer. I kitea te kohuke i ngā rangahau ā-whenua o te maina rino o Östanmoss, e tū ana i roto i te rohe maina tawhito o Norberg i te kawanatanga o Västmanland i Huitene, i muri iho ka noho koia te wāhi taketake me te ingoa. Nā te tautohutanga a Geijer i te norbergite i whakatau ngā rangirua o mua mō te haere whakamua o te hanganga me te matū i roto i te rōpū humite, ka whakapūmau ko ia te mema mutunga e iti rawa ana te ōwehenga kirika-ki-konupora. Whai muri i tana tuhinga tuatahi i Huitene, i kitea e ngā rangahau kohuke whai muri ngā putunga rongonui puta noa i te ao, tae atu ki ngā tauira tino pai mai i Franklin, New Jersey, me te rohe o Adirondack i New York, USA, me ngā wāhi i Itāria, Rūhia, me Madagascar. Ahakoa kāore he whai rawa ōhanga o te norbergite hei kohuke ahumahi, hei maina arorangi hoki nā te uaua o te kitenga, he mea tino nui tonu ia i roto i te mātai kohuke me te petrology mātauranga, hei tohu ā-whenua tairongo mō te ine i ngā taunekeneke wai-ā-kōhatu me te kawe kōpura i ngā pūnaha panoni.

Hanganga tioata, ngā āhuatanga tinana me te matū

Ko te norbergite, i runga i te hanganga, no te pūnaha kirikiri ortotoromba, e whakatio ana ki roto i te roopu mokowā Pbnm. Ko tōna hoahoanga o roto e tohuhia ana e te whakatakotoranga tapawhā piri tata o ngā anioni (hāora, pūkōwhai, me ngā katote hauwai) e noho ana ngā pūngoinga konupora ki ngā wāhi oktahedra, ko ngā ngota silicona e noho ana ki ngā wāhi tetrahedra. Ko te anga hanganga o te norbergite he whakapiri i ngā paparanga tāwari: ko tētahi paparanga he whakanoho i ngā tetrahedra kirikiri motuhake e werohia ana ki ngā oktahedra konupora-hāora/pūkōwhai, he rite te hanganga ki te whakatakotoranga e kitea ana i roto i ngā kohuke o te rōpū olivine, ko te paparanga e pātata ana he wāhanga konupora hauwai-pūkōwhai parakore. Nā tēnei whakaurunga motuhake ka puta he pūtau hanganga wae me ngā tawhā tata o a = 4.71 Å, b = 10.28 Å, me c = 8.94 Å. Nā te mea ko te norbergite te kaitono mutunga o te raupapa humite ōrite me te ōwehenga iti rawa o te kirikiri-ki-te-konupora, kei roto i tana kupenga te wāhanga teitei rawa o ngā paparanga Mg(F,OH)₂ motuhake e pā ana ki ngā rohe kirikiri-rite olivine.

I roto i te matū, he tino pūmau te norbergite i raro i ngā tikanga o te mata o te whenua, engari ka noho tonu hei urupare matū ki ngā panoni taiao i roto i ngā tukanga whakawera metamorphic i te wera nui. Ko te hanganga matū e tino rangatira ana e te konupora oxide (MgO) me te silica (SiO₂), me te fluorine (F) me te wai (H₂O, e uru ana hei hydroxyl hanganga, OH) e mahi ana hei wāhanga ngāwhā tino nui. Ko te tikanga whakakapi i waenga i te fluorine me te rōpū hydroxyl he āhuatanga matū tautuhu, e hiahiatia ana he ōwehenga fluorine-ki-wai teitei hei whakapūmau i te whareparākau o te kohuke i te wā o te whakahiato, te whakakoihotanga māori rānei. He whakaraerae te norbergite ki ngā panonitanga ina pā atu ki ngā wai waikawa hydrothermal, ka taea te wāwāhi i te anga silicate-fluoride, ā, ka arahi ki te hanga o ngā kohuke tuarua pēnei i te serpentine, te chlorite, me ngā kohuke paratē. Ko ngā tohu poto o te rino (Fe²⁺) he maha ngā wā e whakakapi ana i te konupora i ngā wāhi octahedral, i te mea ko ngā rahinga iti o te titanium, te manganese, me te konupūmā ka uru atu ki te hanganga hei parakore, e whakaawe tika ana i te taurite matū tika o te kohuke me tōna tōpūtanga spectroscopic.

I roto i te taha tinana, e whakaatu ana te norbergite i te huinga o ngā āhuatanga makaro me te moroiti e whakaata ana i tōna anga karaihe taketake. E 6 ki te 6.5 tōna pakeke Mohs, e mea ana kia pūmau tonu, ā, e 3.15 ki te 3.20 te kaha o tōna taumaha motuhake. Ka puta te pīataata karaihe ki te pīataata kāpia i runga i ngā mata hou, ā, he āhua kiri anga pāpaku ki te koretake tōna tauira whati, tae atu ki te māwhatu iti ki te kore mārama i te taha o te papa {100}. I te taha whaiaroaro, he toruraki pai te norbergite, ā, ko ngā taupū whakaata e taka ana ki te awhe o nα = 1.560–1.567, nβ = 1.563–1.573, me nγ = 1.587–1.593, e whakaatu ana i te whakaraerae iti ki te whakaraerae āhua. Ahakoa he kākano kōwhai kanakana, he amiwa hōhonu, he parauri-whero rānei tōna tae makaro, kāore he tae ki te kōwhai māota i te wāhanga angiangi i raro i te rama polaripia papatahi, me te whakaatu i etahi wā i te parakromi ngoikore. Ko tētahi o āna āhuatanga tinana whai take nui ko te whakangiha kaha i raro i te rama ultraviolet ngaru poto, e puta ai he korapa kōwhai-koura ki te kōwhai ārani, he āhuatanga e akiakihia ana e te whakahohenga o ngā koha hanganga motuhake, o ngā tohumate rānei i roto i te tukutuku.

Ngā whakamahinga o Norbergite

Ko Norbergite he kohuke onge o te konupora pākōhatu whākōhatu kua arohia mō ōna whakamahinga pea i roto i ngā rauemi uku matatau, ngā hua whakapākehā, me te rangahau ā-whaiaro. Nā te pai o tōna pūmau werawera me te ātete ki ngā mahana tiketike, ka taea te whakamahi a Norbergite hei wāhanga i roto i ngā uku ātete-wera me ngā rauemi whakamatao. I tua atu, ko tōna hanganga karaihe ahurei me te nui o te whākōhatu e waiho ana hei taipitopito mō te rangahau i ngā tukanga hanga kohuke i roto i ngā toka whakarerekē. Ka tūhura hoki ētahi kairangahau i tōna whakamahinga pea i roto i ngā rauemi whatu me ngā rauemi mahi nā ōna āhuatanga tinana me te matū motuhake. Ahakoa kāore a Norbergite e whakamahia whānuitia i te ahumahi i whakaritea ki ngā kohuke tātā noa, he mea nui tonu ia i roto i te mātai kohuke, te pūtaiao rauemi, me te rangahau mahana tiketike.

Nā te mea he onge me ngā āhuatanga tinana motuhake, e rapuhia ana te norbergite i roto i te mākete kohi kohuke ā-ao. Ka whakarōpūtia hei kohuke kōwhiti; ina pāhia ki te rā pōtae ultravioleta poto, ka whakaohooho ngā whakahohe i roto i te kāhui norbergite i te kowhana kōwhai-koura ki te kōwhai-karaka, ka waiho hei kaupapa whakahirahira mō ngā whakaaturanga kohuke motuhake. I runga i te tauine kohatu tāonga, ahakoa te nuinga e puta ana te kohuke hei whakahiato anhedral, i ētahi wā ka kitea ngā tioata nui, mārama. I ētahi wā ka mahia ēnei tioata e ngā tohunga kohatu hei kohatu tāonga whakapaipai mā ngā kohi. He pakeke Mohs 6 ki 6.5, e whairawa ana ēnei kohatu hei mau mō ētahi whakamahinga whakapaipai, ahakoa ko te onge o ēnei e whakawhāiti ana i te wātea ki ngā puranga kohatu tāonga takitahi, kaua ki ngā mākete hokohoko.

Ngā Hononga Tikanga Wairua me Tikanga Huna

I roto i ngā mahi whakapono hou o te ao, ngā whatunga whakaora kiripaka, me ngā tuhinga matakite, ka whakarōpūhia te norbergite e ngā kaimahi hei kōhatu e pā ana ki te whakahāngai, te kaha whaiaro, me te mārama o te hinengaro. Ka hono ngā pūnaha wairua i te kohuke ki te chakra plexus solar—e hono ana ki te hiahia whaiaro me te whakatinanatanga—me te chakra tuatoru, e hono ana ngā kaimahi ki te māramatanga me te tirohanga hinengaro. I roto i ēnei pūnaha, e kīia ana te tae kōwhai-ki-karaka o te kohuke hei whakaoho i te arotahi hinengaro, ā, hei āwhina i te whakaurunga o ngā māramatanga ariā ki roto i ngā whakamahinga whaihua. Nā te mea ka puta te norbergite i raro i te kaha wera o ngā urunga plutonic me te taumahatanga metamorphic, e hono tohu ana ngā tuhinga matakite i te kohuke ki ngā kaupapa o te panonitanga, te manawanui, me te whakawātea i ngā ārai kaha e kitea ana. I roto i ēnei anga, e kīia ana he “kōhatu o te panonitanga,” e whakatauira ana i tōna takenga mai i te whenua hei whakaaro hei āwhina i te tangata ki te whakatere i ngā pēhitanga āhuatanga, ā, ki te whakawhiti i te huringa whaiaro. Nā reira, ka whakauru ngā kaimahi katoa i te norbergite ki roto i ngā mahi whakaaroaro e hiahiatia ana hei whakarei i te arotahi, hei tautoko i te whakaoti rapanga auaha, ā, hei whakarato i te kaha ora i roto i ngā wā o te huringa whaiaro.

Pukapuka Whakamārama Kohatu

Rārangi o ngā kōhatu utu nui katoa mai i te A ki te Z me ngā mōhiohio hōhonu mō ia kōhatu

Kohatu whānau

Tirohia atu ētahi atu kōrero mō ēnei kōhatu utu nui rongonui me ō rātou tikanga

Hapori

Honoa ki te hapori o te hunga aroha ki ngā kohatu utu nui ki te whakawhiti mātauranga, wheako, me ngā kitenga hou.